Cái đẹp luôn có nhiều cách để được nhìn thấy trong cuốn sách My Name Is Red

Người ta thường nói rằng cái đẹp là thứ đơn giản, nhưng lại khó để tìm thấy – đúng như lời của nhà văn Anh Evelyn Underhill mà tôi đã từng đọc trên một tấm biển nhỏ ở quán cà phê gần nhà: Tất cả mọi thứ đều có thể nhìn thấy dưới ánh sáng của lòng nhân đức, và vì vậy, trong khía cạnh của cái đẹp; bởi cái đẹp là hiện thực giản đơn được nhìn qua con mắt yêu thương. Tôi đã không hiểu rõ ý nghĩa của câu này cho đến khi lần đầu tôi mở cuốn My Name Is Red của Orhan Pamuk, và thấy rằng vẻ đẹp không chỉ nằm ở những bức tranh mini cổ xưa, mà còn nằm ở những câu chuyện chênh vênh, những mối quan hệ phức tạp, và cả những điều không thể nói ra giữa những người con đất Thổ Nhĩ Kỳ cách đây hàng trăm năm.

Làm thế nào để nhìn thấy cái đẹp qua những bức tranh mini

Khi tôi đọc cuốn sách lần đầu, tôi chỉ nghĩ đó là một câu chuyện về những họa sĩ tranh mini đang tìm kiếm một phong cách mới, đang tranh giành quyền lực tại triều đại Ottoman. Tôi quét qua các trang, chú ý đến những mô tả chi tiết về màu sắc xanh lam của bầu trời, vân gỗ của bàn làm việc, và những hình ảnh của thiên nhiên được vẽ tỉ mỉ đến từng sợi lá. Nhưng sau khi đọc lại lần hai, tôi nhận ra rằng Pamuk không chỉ muốn mô tả những bức tranh – anh ta muốn nói về cái đẹp như một thứ gì đó kết nối mọi người, một thứ mà con người luôn tìm kiếm, nhưng lại không bao giờ có thể nắm bắt hoàn toàn.

Cái đẹp và nghệ thuật tiểu họa thời kỳ Ottoman trong “Tên tôi là Đỏ” (Orhan Pamuk) – Nơi sắc đỏ đam mê vượt thoát khỏi những ranh giới cứng nhắc của trang giấy. (Nguồn ảnh: Tranghay.com)

Đây là điều tôi luôn nhớ về những bức tranh mini trong cuốn sách: mỗi bức tranh đều là một sự kết hợp của nhiều nét vẽ nhỏ, mỗi nét đều có ý nghĩa riêng, nhưng khi được đặt cùng nhau, chúng tạo ra một bức tranh hoàn chỉnh, đẹp đến mức làm bạn ngừng thở. Tương tự, cuộc sống cũng vậy – chúng ta thường quá tập trung vào những chi tiết nhỏ, những vấn đề hàng ngày, mà quên đi sự kết hợp của tất cả những điều đó tạo nên một bức tranh đẹp hơn chúng ta có thể tưởng tượng. Tôi đã có một trải nghiệm tương tự vào mùa hè trước, khi tôi đi dạo trong một khu vườn nhỏ ở thành phố. Tôi nhìn thấy một bông hoa mộc lan nở rộ trước hiên nhà, và ban đầu tôi chỉ nghĩ đó là một bông hoa đẹp. Nhưng sau đó tôi nhìn thấy con bướm đang bay quanh nó, âm thanh của gió thổi qua những chiếc lá, và mùi hương ngọt ngào lan tỏa khắp nơi. Tất cả những điều đó kết hợp lại tạo ra một cảnh đẹp mà tôi không thể quên, và tôi hiểu rằng cái đẹp không chỉ nằm ở bông hoa mà còn nằm ở tất cả những thứ xung quanh nó.

Trong My Name Is Red, những họa sĩ tranh mini cũng học được bài học tương tự. Họ được dạy rằng phải vẽ theo phong cách truyền thống, phải sao chép những hình ảnh đã có thay vì tạo ra điều mới. Nhưng một khi họ bắt đầu tự do sáng tạo, họ nhận ra rằng sự thật về cái đẹp nằm ở sự kết hợp giữa truyền thống và sự đổi mới, giữa những gì đã có và những gì họ có thể tạo ra. Tôi đã thấy điều này ở chính những người bạn của tôi, những người làm nghề viết lách. Ban đầu, họ chỉ viết theo những quy tắc đã được thiết lập sẵn, theo những chủ đề phổ biến mà họ nghĩ sẽ thu hút độc giả. Nhưng sau đó họ bắt đầu viết về những trải nghiệm cá nhân của mình, về những cảm xúc mà họ đã trải qua, và họ nhận ra rằng đó là khi tác phẩm của họ thực sự trở nên đẹp và có ý nghĩa.

Ta lật mở từng trang thư cổ tích,
Giữa Istanbul trầm mặc bóng hoàng hôn.
Màu mực đen vẽ nét họa linh hồn,
Nơi cái đẹp không nằm trong nét ký.

Bông mộc lan bên hiên nhà giản dị,
Nở rộ từng chùm, chen chúc đón ban mai.
Chẳng cô đơn qua năm tháng miệt mài,
Nương tựa nhau qua bão giông gầy guộc.

Cuộc đời này đâu chỉ là một bước,
Mà là muôn vàn kết nối những yêu thương.
Khi bàn tay nắm chặt giữa đêm trường,
Ta chợt thấy… Tên mình là sắc Đỏ.

Cái đẹp nằm ở sự kết nối giữa con người

Một điều khác tôi yêu thích trong My Name Is Red là cách Pamuk viết về tình yêu và sự kết nối giữa con người. Các nhân vật trong cuốn sách đều đang tìm kiếm sự kết nối với người khác – họ yêu nhau, họ đồng tình với nhau, họ tranh cãi với nhau, nhưng cuối cùng họ đều hiểu rằng không ai có thể sống một mình. Tôi đã có một trải nghiệm tương tự vào năm trước, khi tôi bị ốm nặng và phải nằm viện trong nhiều tuần. Ban đầu, tôi cảm thấy cô đơn và vô vọng, tôi nghĩ rằng không ai quan tâm đến tôi. Nhưng sau đó, bạn bè và gia đình tôi đến thăm tôi mỗi ngày, mang theo hoa quả và những câu chuyện để tôi nghe. Tôi nhận ra rằng ngay cả trong những thời điểm khó khăn nhất, tôi không hề cô đơn – có nhiều người đang quan tâm đến tôi, đang muốn giúp đỡ tôi. Đó là khi tôi hiểu rằng cái đẹp không chỉ nằm ở những bức tranh hay những khung cảnh đẹp, mà còn nằm ở sự kết nối giữa con người, ở những lời chào thân thiện, ở những bàn tay giúp đỡ khi chúng ta cần.

Trong cuốn sách, nhân vật Shekure cũng học được bài học này. Cô ấy đã mất chồng, và cô ấy đang tìm kiếm một cuộc sống mới, một người bạn đồng hành. Cô ấy gặp phải nhiều người đàn ông khác nhau, nhưng không ai thực sự hiểu được cô ấy cho đến khi cô ấy gặp Red. Khi họ cùng nhau làm việc, họ bắt đầu hiểu biết lẫn nhau, và họ nhận ra rằng họ có nhiều điều chung. Tôi đã thấy điều này ở chính những cặp đôi tôi biết – những người đã cùng nhau trải qua nhiều năm, những người đã vượt qua những khó khăn và niềm vui cùng nhau. Họ hiểu rằng tình yêu không chỉ nằm ở những câu chuyện lãng mạn hay những món quà đắt tiền, mà còn nằm ở những điều nhỏ nhặt hàng ngày, ở những lời nói yêu thương, ở những lúc cùng nhau xem phim vào buổi tối.

Cái đẹp nằm ở sự chấp nhận những điều không hoàn hảo

Một điều khác tôi học được từ My Name Is Red là cái đẹp không cần phải hoàn hảo. Các nhân vật trong cuốn sách thường cố gắng tạo ra những bức tranh hoàn hảo, cố gắng vẽ đúng theo phong cách truyền thống, nhưng cuối cùng họ nhận ra rằng sự thật về cái đẹp nằm ở những điều không hoàn hảo, ở những nét vẽ hơi lệch, ở những màu sắc hơi khác so với thực tế. Tôi đã có một trải nghiệm tương tự vào năm trước, khi tôi tham gia một cuộc thi viết lách. Tôi đã spent nhiều tuần viết một bài văn, tôi đã sửa đổi nó nhiều lần, tôi đã hỏi ý kiến của nhiều người, và tôi nghĩ rằng nó sẽ chiến thắng. Nhưng khi kết quả được công bố, tôi không chiến thắng – bài văn của tôi bị loại ngay ở vòng đầu. Ban đầu tôi cảm thấy thất vọng và tủi thân, tôi nghĩ rằng tôi không phải là một người viết lách giỏi. Nhưng sau đó, người giám khảo đến nói với tôi rằng bài văn của tôi có nhiều điểm hay, nhưng nó quá hoàn hảo, nó thiếu đi sự tự nhiên và sự chân thực. Tôi hiểu rằng điều đó đúng – tôi đã cố gắng quá nhiều để làm cho nó hoàn hảo, và tôi đã quên đi những cảm xúc thực sự của mình khi viết nó. Từ đó trở đi, tôi bắt đầu viết về những điều thực sự, về những cảm xúc mà tôi đã trải qua, và tôi nhận ra rằng đó là khi tác phẩm của tôi thực sự trở nên đẹp và có ý nghĩa.

Trong My Name Is Red, những họa sĩ tranh mini cũng học được bài học này. Họ được dạy rằng phải vẽ theo những quy tắc đã được thiết lập sẵn, phải sao chép những hình ảnh đã có thay vì tạo ra điều mới. Nhưng một khi họ bắt đầu tự do sáng tạo, họ nhận ra rằng sự thật về cái đẹp nằm ở sự tự do, ở việc tạo ra điều mới, ở việc thể hiện cảm xúc của mình qua những nét vẽ. Tôi đã thấy điều này ở chính những họa sĩ tôi biết – những người thường vẽ những bức tranh rất chi tiết, rất hoàn hảo, nhưng sau đó họ bắt đầu vẽ những bức tranh nhiều màu sắc hơn, nhiều hình ảnh ngẫu nhiên hơn, và họ nhận ra rằng đó là khi tác phẩm của họ thực sự trở nên đẹp và có ý nghĩa.

Cái đẹp nằm ở sự khám phá bản thân

Một điều cuối cùng tôi học được từ My Name Is Red là cái đẹp nằm ở sự khám phá bản thân. Các nhân vật trong cuốn sách đều đang tìm kiếm sự thật về bản thân, về cuộc sống, về thế giới xung quanh họ. Họ đọc sách, họ nghiên cứu, họ tranh cãi với nhau, và cuối cùng họ nhận ra rằng sự thật về cái đẹp nằm ở chính bản thân họ, ở những cảm xúc mà họ có, ở những trải nghiệm mà họ đã trải qua. Tôi đã có một trải nghiệm tương tự vào năm trước, khi tôi bắt đầu viết blog. Ban đầu, tôi chỉ viết về những chủ đề phổ biến, về những tin tức mới nhất, về những điều mà tôi nghĩ sẽ thu hút độc giả. Nhưng sau đó tôi bắt đầu viết về những trải nghiệm cá nhân của mình, về những cảm xúc mà tôi đã trải qua, và tôi nhận ra rằng đó là khi blog của tôi thực sự trở thành một nơi để tôi chia sẻ bản thân với thế giới. Tôi bắt đầu nhận được nhiều bình luận từ độc giả, những người nói rằng bài viết của tôi đã giúp họ, đã làm họ suy nghĩ, và tôi hiểu rằng đó là khi tác phẩm của tôi thực sự có ý nghĩa.

Trong My Name Is Red, nhân vật Black cũng học được bài học này. Anh ta đã đi xa khỏi quê hương mình, anh ta đã trải qua nhiều điều khó khăn, và khi anh ta quay trở lại, anh ta nhận ra rằng mình không còn là người cũ nữa. Anh ta bắt đầu tìm kiếm sự thật về mình, về cuộc sống, về thế giới xung quanh anh ta, và cuối cùng anh ta nhận ra rằng sự thật về cái đẹp nằm ở chính bản thân anh ta, ở những cảm xúc mà anh ta có, ở những trải nghiệm mà anh ta đã trải qua. Tôi đã thấy điều này ở chính những người bạn của tôi – những người đã thay đổi rất nhiều qua các năm, những người đã học được nhiều điều về bản thân và về cuộc sống. Họ hiểu rằng sự thật về cái đẹp không nằm ở những thứ bên ngoài, mà nằm ở chính bản thân họ, ở những điều mà họ có, ở những người mà họ yêu.

Và cái đẹp luôn có nhiều cách để được nhìn thấy

Sau khi đọc My Name Is Red, tôi hiểu rằng cái đẹp không chỉ nằm ở những bức tranh hay những khung cảnh đẹp, mà còn nằm ở những câu chuyện chênh vênh, những mối quan hệ phức tạp, và cả những điều không thể nói ra giữa những người con đất Thổ Nhĩ Kỳ cách đây hàng trăm năm. Tôi hiểu rằng cái đẹp luôn có nhiều cách để được nhìn thấy, và nó phụ thuộc vào góc nhìn của mỗi người. Đôi khi, cái đẹp nằm ở những chi tiết nhỏ, những điều mà chúng ta thường bỏ qua trong cuộc sống hàng ngày. Đôi khi, cái đẹp nằm ở những mối quan hệ giữa con người, ở những lời chào thân thiện, ở những bàn tay giúp đỡ khi chúng ta cần. Đôi khi, cái đẹp nằm ở sự chấp nhận những điều không hoàn hảo, ở những nét vẽ hơi lệch, ở những màu sắc hơi khác so với thực tế. Và đôi khi, cái đẹp nằm ở sự khám phá bản thân, ở những cảm xúc mà chúng ta có, ở những trải nghiệm mà chúng ta đã trải qua.

Tôi nghĩ rằng điều quan trọng nhất là chúng ta phải mở mắt và trái tim mình để nhìn thấy cái đẹp xung quanh chúng ta. Chúng ta phải dừng lại, nhìn xung quanh, và nhận ra rằng có nhiều điều đẹp xung quanh chúng ta, ngay cả trong những thời điểm khó khăn nhất. Chúng ta phải học cách yêu thương những điều xung quanh chúng ta, và chúng ta phải học cách chia sẻ những điều đẹp đó với người khác. Vì cái đẹp không chỉ là thứ để chúng ta nhìn thấy, mà còn là thứ để chúng ta chia sẻ, để chúng ta làm cho thế giới xung quanh chúng ta trở nên đẹp hơn.